Người mới bắt đầu học tiếng Anh nên bắt đầu từ đâu?

Hãy bắt đầu từ âm thanh, rồi đến những chủ đề gần gũi với cuộc sống của bạn, sau đó mới học ngữ pháp vừa đủ dùng và luyện nghe mỗi ngày. Thứ tự này phù hợp với cả người chưa biết gì lẫn người đã học ở trường nhưng bị mất gốc, vì mỗi bước đều giúp bước sau dễ hơn.

Bạn không cần học hết mọi thứ cùng lúc. Bạn chỉ cần biết hôm nay nên làm gì tiếp theo.

Trước tiên: biết mình học để làm gì

Hãy viết ra một mục tiêu cụ thể, chẳng hạn "nghe hiểu những câu giao tiếp đơn giản" hoặc "chuẩn bị để sau này học TOEIC". Mục tiêu càng rõ, bạn càng dễ chọn nên học gì và bỏ qua gì.

Một mục tiêu như "giỏi tiếng Anh" thì quá rộng. Nó không cho bạn biết hôm nay cần làm gì, nên rất dễ khiến bạn nản.

Bước 1: Làm quen với âm tiếng Anh

Vì sao nên học phát âm đầu tiên

• Nghe được từ đã biết. Nếu nhớ sai cách đọc một từ, bạn sẽ khó nhận ra từ đó khi nghe, dù đã thuộc nghĩa của nó.
• Không thể đoán cách đọc từ mặt chữ. Trong tiếng Anh, chữ viết và âm thanh thường không khớp nhau. Ví dụ, "ough" được đọc khác nhau trong "though", "through" và "tough".
• Tránh nhầm nghĩa. Chỉ khác một âm là đã thành từ khác, như "ship" (con tàu) và "sheep" (con cừu).
• Không phải sửa thói quen sai về sau. Học đúng ngay từ đầu dễ hơn nhiều so với sửa một cách đọc đã quen.

Tiếng Anh có bao nhiêu phụ âm và nguyên âm

Trong bảng phiên âm quốc tế (IPA) thường dùng khi học tiếng Anh theo giọng Anh, có 44 âm:

Đừng nhầm với bảng chữ cái, vốn chỉ có 26 chữ gồm 5 nguyên âm và 21 phụ âm. Số âm nhiều hơn số chữ, nên một chữ cái có thể được đọc theo nhiều cách. Con số 44 cũng có thể chênh lệch đôi chút tùy giọng và tài liệu, như giọng Mỹ, nên bạn không cần quá bận tâm đến nó.

Những âm được dùng nhiều nhất

• Nguyên âm /ə/ (âm schwa). Đây là âm xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Anh nói. Nó là một âm yếu, rất ngắn, như chữ "a" trong "about". Không nhận ra âm này là lý do khiến nhiều từ như biến mất khi người bản ngữ nói nhanh.
• Các phụ âm /n/, /t/ và /r/. Đây là những phụ âm thuộc nhóm phổ biến nhất, dù thứ tự chính xác có thể thay đổi theo giọng và cách thống kê.

Hãy ưu tiên những âm này trước, vì bạn sẽ gặp chúng trong gần như mọi câu.

Những âm người Việt hay phát âm sai

Trong số này, hãy bắt đầu với phụ âm cuối, vì đó là lỗi rất phổ biến và ảnh hưởng đến cả cách bạn nghe lẫn cách bạn nói.

Khi học một từ mới, nên học luôn trọng âm của từ đó, vì một âm tiết thường được nhấn mạnh hơn các âm tiết còn lại. Bạn chưa cần phát âm hoàn hảo. Mục tiêu lúc này là nghe ra sự khác biệt và không học sai ngay từ đầu.

Bước 2: Học từ những chủ đề gần gũi, quen thuộc

Sau khi làm quen với âm, hãy học từ vựng theo những chủ đề bạn gặp mỗi ngày, thay vì học theo một danh sách từ dài từ A đến Z.

Nên bắt đầu từ chủ đề nào

Hãy chọn một hoặc hai chủ đề gần với cuộc sống của bạn nhất:

Khi học một từ, hãy học cả một câu ngắn có từ đó. Ví dụ, thay vì chỉ ghi "coffee = cà phê", hãy ghi cả câu "I'd like a coffee, please." Câu ngắn cho bạn biết từ đó được dùng thế nào và nghe ra sao khi nói liền với các từ khác.

Mẹo: sau khi học một câu, hãy đổi một từ trong câu đó để nói về chính bạn, như đổi "sales" thành công việc của bạn.

Vì sao nên bắt đầu từ những điều này

• Gặp nhiều lần nên dễ nhớ. Những từ thuộc về cuộc sống hằng ngày sẽ lặp lại liên tục, nên bạn có nhiều dịp gặp lại chúng thay vì học rồi quên.
• Dùng được ngay nên thêm tự tin. Khi nói được một câu về chính mình hoặc dùng được một câu trong tình huống thật, bạn thấy rõ mình đang tiến bộ.
• Tránh học quá nhiều lý thuyết rồi chán nản. Người mới dễ bỏ cuộc khi chỉ học quy tắc mà chưa dùng được gì. Bắt đầu từ điều quen thuộc giúp việc học gắn với đời sống của bạn.

Bước 3: Học ngữ pháp vừa đủ

Bạn không cần học hết các thì rồi mới được nghe hay nói. Một số ít cấu trúc xuất hiện rất thường xuyên, nên hãy bắt đầu từ chúng.

Ngữ pháp nào được dùng nhiều

Các thống kê về tiếng Anh cho kết quả không hoàn toàn giống nhau, nhưng đều cho thấy thì hiện tại đơn và quá khứ đơn được dùng nhiều hơn hẳn các thì khác.

Sau đó, bạn có thể học tiếp thì tương lai với "will", thì hiện tại hoàn thành và thì hiện tại tiếp diễn. Những phần khó hơn có thể đợi đến lúc bạn gặp chúng trong bài nghe.

Cách học ngữ pháp dễ nhớ

• Học từ câu mẫu, không chỉ từ công thức. Hãy đọc và nghe vài câu ngắn có cùng cấu trúc liên tiếp nhau, như "I work here.", "You work here." và "They work here." Bạn sẽ dễ nhận ra quy luật hơn là chỉ học thuộc công thức.
• Tự đặt câu về chính mình. Sau khi học thì quá khứ đơn, hãy viết ba câu về việc bạn đã làm hôm qua. Câu có liên quan đến bạn thường dễ nhớ hơn câu trong sách.
• Tự nhớ lại thay vì đọc lại. Hãy gấp sách, rồi thử tự viết lại cấu trúc và một câu ví dụ. Nếu nhớ chưa ra, hãy xem lại rồi thử lần nữa.
• Ôn lại sau một khoảng thời gian. Hãy xem lại điểm ngữ pháp vào hôm sau, rồi vài ngày sau. Ôn nhiều lần ngắn thường tốt hơn một lần thật dài.
• Học từng điểm một. Hãy dùng được một điểm ngữ pháp rồi mới học điểm tiếp theo, để không bị lẫn lộn.
• Nghe và gõ lại câu có điểm ngữ pháp đó. Ví dụ, các bài A2 trên Infasto có nhiều câu ở thì quá khứ đơn. Gõ lại những câu này giúp bạn nhận ra cấu trúc khi nghe, không chỉ khi đọc.

Bước 4: Nghe và gõ lại câu ngắn mỗi ngày

Khi đã biết các âm cơ bản và một số từ theo chủ đề quen thuộc, hãy bắt đầu luyện nghe đều đặn. Một cách phù hợp cho người mới là chép chính tả: nghe một câu, gõ lại những gì nghe được, rồi kiểm tra.

Cách này cho bạn thấy chính xác mình nghe sót từ nào, thay vì chỉ có cảm giác là đã hiểu. Bạn có thể xem cách làm chi tiết trong bài Cách chép chính tả để kỹ năng nghe thực sự tiến bộ.

Nên bắt đầu với bài nào

Các bài dễ nhất trên Infasto hiện ở trình độ A2. Đây là những đoạn hội thoại tự nhiên, nên sẽ dễ theo hơn nếu bạn đã qua ba bước ở trên.

Hãy bắt đầu với bài Unit 1, rồi xem thêm các bài A2 khác. Bạn có thể luyện ngay mà không cần tài khoản.

Nếu thấy quá khó

Thấy khó ở những lần đầu là chuyện bình thường. Hãy thử những cách sau:

• Phát câu ở tốc độ chậm hơn, rồi tăng dần khi đã quen.
• Nghe lại câu nhiều lần, mỗi lần chỉ tập trung vào một đoạn.
• Xem đáp án khi đã cố gắng hết sức, rồi nghe lại để nhận ra từ mình đã bỏ lỡ.

Nếu gần như không nghe được từ nào, hãy quay lại bước 1 và bước 2 thêm một thời gian. Đó không phải là thất bại, mà là chọn đúng điểm bắt đầu.

Những sai lầm người mới hay gặp

• Muốn học hết ngữ pháp trước. Bạn sẽ mất nhiều thời gian mà vẫn chưa nghe hiểu được câu nào. Hãy học phần vừa đủ và dùng ngay.
• Học từ vựng rời rạc. Một danh sách dài chỉ có từ và nghĩa thường rất nhanh quên. Câu ngắn giúp bạn nhớ cách dùng.
• Chỉ đọc mà không nghe. Một từ đọc được chưa chắc đã nghe ra được. Hãy nghe mỗi ngày, dù chỉ vài câu.
• Liên tục đổi tài liệu. Đổi sách hay ứng dụng mỗi khi thấy chán khiến bạn cứ quay lại từ đầu. Hãy chọn ít tài liệu và làm đến cùng.
• Học dồn rồi nghỉ lâu. Học ít mà đều thường dễ duy trì hơn nhiều giờ trong một ngày rồi bỏ cả tuần.

Bạn đã có điểm bắt đầu. Hôm nay, hãy viết ra mục tiêu của mình và làm quen với âm cuối của từ. Khi sẵn sàng, bài Unit 1 sẽ là bước tiếp theo.